Trong đời sống văn hóa dân gian của người M’nông, sử thi (Ót N’rông) là bức họa tổng thể phản ánh những nét cơ bản trong đời sống xã hội, có nội dung phong phú, đa dạng, thể hiện khát vọng, ước mơ về 1 cuộc sống ấm no, vui vẻ. Ót N’rông có giá trị ở nhiều lĩnh vực khác nhau và được lưu truyền theo phương thức truyền miệng. Do đó, nghệ nhân diễn xướng có một kiệt tác biểu diễn riêng, độc đáo mà không phải ai cũng có thể làm được.
Người M’nông cho rằng, người có tài diễn xướng sử thi là người được thần linh (Yàng) ban cho cái miệng để hát kể sử thi cho con cháu nghe. Khi hát kể, nghệ thuật lồng tình cảm của mình ngay trên nét mặt, cử chỉ, điệu bộ để thể hiện tính cách của nhân vật một cách hiệu quả nhất. Hầu hết các nghệ nhân hát kể sử thi đều là những người có thể “nhập thân” vào các nhân vật. Vì vậy, nghệ thuật hát- kể trường ca phải là một người thông minh, có trí nhớ tốt, trí tưởng tượng rộng lớn. Khi biểu diễn là lúc nghệ nhân đang sống trong một quốc tế riêng biệt, tùy theo từng nội dung, sức mạnh thẩm mỹ của mình mà trình bày tiết tấu, âm điệu phù hợp. Do đó, nghệ sĩ phải biết phân tích diễn biến của sự việc, tâm lý, tính cách của nhân vật để thay đổi giọng điệu khi cần thiết, nhằm thể hiện trạng thái tình huống, tính cách nhân vật đó. Theo nghệ nhân Điểu K’lứt ở bon Bu P’râng, xã Đắk N’drung (Đắk Song)- một trong những người còn biết hát kể sử thi M’nông thì mỗi bài sử thi đều có cách diễn xướng khác nhau, nên nghệ sĩ phải đặt mình vào ngữ cảnh nhất định mới lột tả được ý nghĩa, nội dung cần đề cập đến. Ví dụ như để vẽ nên hình tượng con sóng trải dài ra tận chân trời thì hát bằng một tiết tấu vừa phải với 1 âm điệu ngân nga…Hay như miêu tả hành động dũng cảm của các nhân vật anh hùng thì âm điệu phải khỏe khoắn, dồn dập nghe như tiếng ầm ầm của thác đổ, tiếng dồn dập của ngựa phi…Đặc biệt, khi diễn tả những đoạn trữ tình, tha thiết, tin yêu thì sử dụng âm điệu khoan thai, nhẹ nhàng nghe như tiếng gió thổi, tiếng chim hót gọi bầy…Bên cạnh đó, nghệ sĩ còn phải biết cách vận dụng các làn điệu, đặt vần cho các câu hát, phân đoạn, phân câu, chọn chỗ lấy hơi, chỗ luyến láy, thêm những hư từ, phụ từ làm cho câu chuyện thêm sinh động, giọng kể không đơn điệu. Hát kể sử thi không đòi hỏi phải có sân khấu riêng biệt mà môi trường diễn xướng có thể là lễ hội, trong lúc lao động trên nương rẫy, các sinh hoạt tập đoàn của bon làng…

Tham khảo : tranh son dau gia re HCM Maison Chance

Trong bầu không khí thanh bình của đêm khuya hay trong hình nền sôi động của sự kiện, giọng hát kể sử thi của nghệ thuật ngân nga vang lên, như vọng lại từ một không gian xa xôi bí ẩn. Cả người kể lẫn người nghe đều “bị” nghệ thuật và khí quyển diễn xướng cuốn hút, dẫn dắt như sống trong diễn biến của câu chuyện. Đó cũng chính là điều làm nên sức sống và sự truyền cảm của tuyệt phẩm diễn xướng sử thi. Người kể đắm chìm với cuộc đời của nhân vật mình kể, còn người nghe thì phấn khởi, vui buồn không kém theo nội dung diễn ra. Người nghe không chỉ đóng vai trò gián tiếp, tiếp thêm hơi thở và hưng phấn cho người kể, mà còn gần như trực tiếp tham dự vào nội dung câu chuyện. Nhân vật không chỉ xuất hiện trong lời kể của nghệ nhân mà còn dường như đang sống cùng cộng đồng, thở cùng 1 bầu không khí với người nghe, thậm chí còn “đối thoại” cùng người nghe. Vì vậy, người kể phải kể đến cùng, người nghe phải nghe cho đến hết, sống cho đến tận cùng thành quả cuộc đời của các nhân vật, dẫu có phải mất hết bao nhiêu khoảng thời gian.
Tham khảo : nha nghi o Binh Tan Maison Chance

Có thể nói, kiệt tác diễn xướng sử thi của đồng bào M’nông rất hùng vĩ, nó giống như một màn biểu diễn đặc biệt, hội tụ được nhiều diễn viên, nghệ nhân. Do đó, cho dù hiện nay đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào, môi trường diễn xướng có nhiều thay đổi, các nghệ nhân già dần, nhưng nghệ thuật diễn xướng sử thi vẫn là 1 nét đời sống văn hóa tập quán, độc nhất vô nhị, luôn được giữ gìn, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, sống mãi cùng bon làng, cộng đồng.
Trung tam tu thien HCM - Nhà May Mắn

Địa chỉ: 19A, Đ. Số 1, Kp 9, P. Bình Hưng Hoà A Q. Bình Tân, Tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Hotline : 090 906 2528

Web site nha nghi Dak Nong Nhà May Mắn : maison-chance.org/shop